Maskonur zwyczajny w profilu: pomarańczowy, żółty i szaroniebieski dziób oraz biała twarz.
Zdjęcie: Andreas Trepte, za pośrednictwem Wikimedia Commons, licencja Creative Commons Uznanie autorstwa na tych samych warunkach 2.5. Strona pliku: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Atlantic_Puffin_Fratercula_arctica.jpg
Czym to jest
Maskonur zwyczajny (Fratercula arctica) jest ptakiem morskim chłodniejszych wód Północnego Atlantyku, o rozpiętości skrzydeł od 47 do 63 cm. Jego łacińska nazwa oznacza „młodszy brat północy”. Gniazduje na trawiastych stokach stromych klifów morskich, w norach wykopanych w ziemi lub między skałami, i składa jedno jajo. Podczas żerowania może pozostawać pod wodą do jednej minuty i nurkować na głębokość do 40 m. W czasie jednego nurkowania potrafi trzymać w dziobie kilka małych ryb, a średni połów podczas jednego lotu to około 10 ryb.
Zasięg
Maskonury gniazdują głównie w Europie: na wybrzeżu Bretanii we Francji, w Irlandii, Wielkiej Brytanii, Islandii, Grenlandii, Norwegii, na Wyspach Owczych i w północnej Rosji. Islandia skupia około 60 procent populacji. Poza koloniami spędzają czas od sierpnia do wczesnej wiosny na otwartym oceanie, daleko od lądu, a niektóre docierają na południe aż do Morza Śródziemnego. Polują w odległości 100 km lub więcej od miejsca gniazdowania, a przy karmieniu piskląt zwykle bliżej.
Co się stało
Międzynarodowe partnerstwo organizacji ochrony ptaków podaje światową liczebność od 7,4 do 8,24 mln dorosłych osobników i opisuje ją jako malejącą. W Europie liczebność według szacunków spadła w ciągu ostatnich 50 lat o 68 procent. Główne zagrożenia to zmiana klimatu, nadmierne połowy ryb, zanieczyszczenie mórz i wycieki ropy, inwazyjne drapieżniki, budowa morskich obiektów energetycznych, przypadkowe odłowy w sprzęcie rybackim i polowania na pokarm. Wytyczne dla gatunku wskazują zmianę klimatu jako główną presję na populację, która jest już osłabiona nadmierną eksploatacją ryb stanowiących pokarm: tobiasza, szprota, śledzia i gromadnika.
Stan obecny
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje maskonura zwyczajnego za gatunek narażony na świecie i za gatunek zagrożony w Europie. Liczebność nadal maleje.
Rola człowieka
Wytyczne przygotowane dla Porozumienia o ochronie afrykańsko-eurazjatyckich wędrownych ptaków wodnych zalecają prowadzenie rybołówstwa tak, aby ptakom zostawało dość pokarmu, ochronę siedlisk ryb pokarmowych, na przykład ławic piaszczystych, oraz tworzenie nowych morskich obszarów chronionych, także na wodach międzynarodowych. Zalecają też dalsze usuwanie inwazyjnych drapieżników z kolonii lęgowych tam, gdzie to możliwe, oraz liczenie kolonii i ptaków wyrzuconych na brzeg, aby śledzić przeżywalność dorosłych.
Źródła
- BirdLife International DataZone: karta gatunku maskonur zwyczajny, Fratercula arctica (BirdLife International DataZone: Atlantic Puffin Fratercula arctica factsheet)
- BirdLife International: ptak morski miesiąca, maskonur zwyczajny, 6 kwietnia 2022 roku (BirdLife International: Seabird of the month, Atlantic Puffin)
- Porozumienie o ochronie afrykańsko-eurazjatyckich wędrownych ptaków wodnych: wytyczne ochrony maskonura zwyczajnego, dokument, maj 2022 roku (Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds: Species Conservation Guidance for the Atlantic Puffin)