Czym jest
Po ostatnim maksimum glacjalnym (~26-19 tysięcy lat temu) ogromne obszary Europy i Ameryki Północnej znów stały się zdatne do życia. To najlepiej udokumentowana holoceńska „wielka migracja” bioty: nie jeden gatunek i nie jeden rok. Mapy genetyczne Hewitta (1999, 2000) to rama europejska: gatunki umiarkowane czekały na Iberii, we Włoszech, na Bałkanach i w niektórych północnych kieszeniach (Karpaty i inne), potem się rozszerzały. Różne gatunki używały różnych półwyspów: jego paradygmaty konika polnego, jeża i niedźwiedzia. Ameryka Północna ma własne źródła południowe / wschodnie / beringijskie. Dwie opublikowane prędkości drzew dotyczą nazwanych wschodnioamerykańskich iglaków (Payette et al. 2022). To nie hasło dla każdego drzewa.
Trasa
Jeleń szlachetny i sarna: południowe refugia w szczycie chłodu (LGM i wczesny późny glacjał), potem nagły zasięg w Europie Środkowej na początku interstadiału grenlandzkiego 1 / Bølling-Allerød (~14,7 tysiąca lat) i na północne niziny europejskie we wczesnym holocenie (Sommer & Zachos 2009). Niedźwiedź brunatny, jeż i mysz zaroślowa idą strefami szwu Hewitta, gdzie spotykały się rozszerzające genomy. Wilk szary to inna geometria: Loog et al. (2020) modelują żywą różnorodność mitochondrialną jako ekspansję z Beringii, albo pobliskiej Azji Północno-Wschodniej: pod koniec ostatniego maksimum glacjalnego, nie jako prosty spacer z Iberii. W Ameryce Północnej korytarz bezlodowy (Heintzman et al. 2016) to późne drzwi, nie pierwsza droga ludzi. Drzewa ciągnęły faunę. Payette et al. (2022) z datowanych makroskamieniałości dają świerkowi czarnemu średnio 25 km na wiek od krawędzi lodu Bølling-Allerød i sosnie Banksa 19 km na wiek z niezlodowaciałej wschodniej Ameryki Północnej do jej subarktycznej granicy, gdzie ten pochód zatrzymał się około 3000 lat temu. Fennoskandzkie ekosystemy roślinne składały się przez tysiąclecia; Alsos et al. (2022) znajdują stabilizację różnorodności cech i funkcji około 8000 lat temu, nawet gdy gatunki wciąż napływały.
Dlaczego: czynniki
Najpierw klimat: odwrót lodu, dłuższe sezony, gleby, które utrzymają drzewa. Potem siedlisko. Jeleń nie zajmie równiny, która jest jeszcze lodem albo jeszcze suchym stepem. Ludzie wchodzą w już ruchome pole; nie są nazwaną przyczyną pierwszej holoceńskiej granicy lasu.
Kiedy
LGM ~26-19 ka; Bølling-Allerød ~14,7 ka; wczesnoholoceńskie wypełnianie północnej Europy. Jedna jaskinia arktyczno-norweska: Nygrotta (Boilard et al. 2024): ma już słodkowodne ryby, niedźwiedzia brunatnego, leminga norweskiego i zająca bielaka w warstwie sprzed około 9500 lat: kolonizacja tuż za lokalnym lodem. Około 5800 lat późniejsza warstwa tej jaskini zapisuje odejście gatunków zimnolubnych z tego profilu. To datowane poziomy jednej jaskini, nie spis Europy.
Co się zmienia
Holoceński las sam jest dziś cięty, ogrzewany i ogrodzony. Ta karta to migracja po zejściu lodu. Późniejsza zmiana krajobrazu przez ludzi należy na inne półki. Nie wkładajcie plejstoceńskich Ludzi (z Afryki) w ten powrót bioty.
Źródła
Hewitt 1999 i 2000 o refugiach i strefach szwu. Sommer & Zachos 2009 o zegarze jeleni. Loog et al. 2020 o ekspansji wilka. Payette et al. 2022 o dwóch nazwanych prędkościach drzew Ameryki Północnej. Alsos et al. 2022 o stabilizacji cech Fennoskandii od ~8 ka. Boilard et al. 2024 o Nygrottcie. Heintzman et al. 2016 o zegarze korytarza północnoamerykańskiego.
- Hewitt, Biological Journal of the Linnean Society, 1999: post-glacial recolonization of European biota; Iberia, Italy, Balkans
- Hewitt, Nature, 2000: genetic consequences of Quaternary climatic oscillations
- Sommer & Zachos, Journal of Biogeography, 2009: red deer and roe deer: LGM southern restriction, GI-1 / Bølling-Allerød push into Central Europe, northern lowlands in the early Holocene
- Loog et al., Molecular Ecology, 2020: modern wolf mitochondrial diversity modeled as a late-Pleistocene expansion from Beringia or nearby Northeast Asia
- Payette et al., PNAS, 2022: eastern North America macrofossils: black spruce ~25 km/century, jack pine ~19 km/century; jack-pine spread stopped ~3 ka
- Alsos et al., Science Advances, 2022: Fennoscandian plant sedaDNA; trait and functional diversity stabilize around 8 cal ka BP
- Boilard et al., Science Advances, 2024: Nygrotta, Arctic Norway: ~9.5 ka freshwater fish, bear, lemming, hare; later ~5.8 ka layer in that cave
- Heintzman et al., PNAS, 2016: ice-free corridor chronology from bison (also used on the Beringia card)