Żuraw krzykliwy w locie nad Teksasem: biały tułów, czarne końce skrzydeł i czerwony czubek głowy na tle bladego nieba.
Zdjęcie: John Noll, Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych, za pośrednictwem Wikimedia Commons, domena publiczna. Strona pliku: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Whooping_Crane_in_flight_in_Texas.jpg
Czym to jest
Żuraw krzykliwy (Grus americana) jest najwyższym ptakiem Ameryki Północnej. Upierzenie ma prawie całkiem śnieżnobiałe, z czarnymi końcami skrzydeł, czerwonym czubkiem głowy i rzadkimi czarnymi piórami na policzkach. Dorosły ptak mierzy około 1,5 m (5 stóp), ma rozpiętość skrzydeł ponad 2,1 m (7 stóp) i waży od 6,0 do 7,8 kg (od 13,2 do 17,2 funta). Nazwa pochodzi prawdopodobnie od głośnego, jednotonowego wołania, które ptaki powtarzają, gdy są zaniepokojone.
Zasięg
Jedyna zachowana dzika, samowystarczalna populacja, populacja Aransas i Wood Buffalo, gniazduje w Parku Narodowym Wood Buffalo i wokół niego w kanadyjskich prowincjach Alberta i Terytoria Północno-Zachodnie. Co roku pokonuje ponad 4000 km (2500 mil) przez kanadyjskie prerie i Wielkie Równiny Stanów Zjednoczonych na środkowe wybrzeże Teksasu, gdzie zimuje w Narodowym Rezerwacie Dzikiej Przyrody Aransas i w jego pobliżu. Zreintrodukowane stada żyją w Wisconsin i Luizjanie, a przerwany program reintrodukcji na Florydzie nadal ma tam ptaki.
Co się stało
Odstrzał i zamiana prerii w pola uprawne zmniejszyły historyczną populację ponad 10 000 ptaków do zaledwie 16 w 1941 roku: 14 dorosłych i 2 młodych. Ścisła ochrona prawna, ochrona siedlisk, hodowla w niewoli i współpraca Kanady ze Stanami Zjednoczonymi odbudowały populację Aransas i Wood Buffalo, która w długim okresie rośnie o około 4 procent rocznie. Zimą 2024 i 2025 roku spis Służby Ochrony Ryb i Dzikiej Przyrody Stanów Zjednoczonych oszacował liczebność na 557 żurawi krzykliwych: to rekord i pierwsze oszacowanie powyżej 550.
Stan obecny
Żuraw krzykliwy jest nadal wpisany na listy gatunków zagrożonych w obu krajach. W styczniu 2025 roku w zreintrodukowanych stadach było 149 żurawi, rok wcześniej 162. Młode ptaki wyrosłe na wolności dołączają do tych stad powoli, więc ich liczebność zależy od nowych wypuszczeń, a śmiertelność dorosłych ptaków jest tam wyższa niż w populacji Aransas i Wood Buffalo. Zagrożeniem pozostają osuszanie terenów podmokłych, susze związane ze zmianą klimatu oraz farmy wiatrowe i linie energetyczne na trasie wędrówki.
Rola człowieka
Urzędy obu krajów i ich partnerzy liczą ptaki, monitorują gniazda, chronią siedliska i wychowują żurawie w niewoli, aby wypuszczać je do zreintrodukowanych stad. Spisy na wybrzeżu Teksasu i w lęgowiskach w Kanadzie pokazują, jak z roku na rok zmienia się dzika populacja.
Źródła
- Służba Ochrony Ryb i Dzikiej Przyrody Stanów Zjednoczonych: żuraw krzykliwy, Grus americana (U.S. Fish and Wildlife Service: Whooping Crane)
- Służba Ochrony Ryb i Dzikiej Przyrody Stanów Zjednoczonych: zimowy spis żurawi krzykliwych 2025, komunikat prasowy (U.S. Fish and Wildlife Service: 2025 Wintering Whooping Crane Count)
- Służba Ochrony Ryb i Dzikiej Przyrody Stanów Zjednoczonych i Ministerstwo Środowiska i Zmian Klimatu Kanady: stan żurawia krzykliwego, od sezonu lęgowego 2024 do wiosennej wędrówki 2025, dokument, luty 2026 (U.S. Fish and Wildlife Service and Environment and Climate Change Canada: Whooping Crane Status, 2024 Breeding Season to 2025 Spring Migration)