Osioł pasący się w Clovelly w hrabstwie Devon w Anglii.
Zdjęcie: Adrian Pingstone, Wikimedia Commons (domena publiczna)
Czym jest
Osioł domowy (Equus asinus) to zwierzę robocze, które przenosi ładunki i ludzi na duże odległości, zwłaszcza na terenach półsuchych i wyżynnych. Nadal jest ważnym wsparciem dla wielu rodzin w krajach o niskich i średnich dochodach.
Zasięg
Organizacja charytatywna Brooke, która pomaga roboczym koniom, osłom i mułom, szacuje, że na świecie żyje około 116 milionów koniowatych (osłów, koni i mułów), w tym około 36 milionów w 38 krajach o najniższych dochodach, i podaje, że 99% osłów na świecie żyje w krajach o niskich i średnich dochodach. W wielu krajach brakuje dokładnych danych o liczebności: z 36 krajów, których ostatnie spisy przeanalizowała Brooke, 22 nie liczyły koniowatych w ciągu poprzednich 10 lat.
Co się stało
Badanie genomów 207 współczesnych i 31 dawnych osłów oraz 15 dzikich koniowatych (Todd i współpracownicy, czasopismo Science, 2022) wskazuje na jedno udomowienie w Afryce około 5000 r. p.n.e., po którym osły rozprzestrzeniły się po Afryce i Eurazji. Wcześniejsze badanie 126 osłów domowych i siedmiu dzikich osłów (Wang i współpracownicy, czasopismo Nature Communications, 2020) również wskazuje na Afrykę. Wykazało ono małą zmienność genetyczną chromosomu Y, co prawdopodobnie odzwierciedla kierowanie rozrodem przez ludzi, a także to, że nierozjaśnione czarne lub kasztanowe umaszczenie osłów domowych utrwaliło się prawdopodobnie w trakcie udomowienia.
Kiedy / status
Żywy gatunek udomowiony i zwierzę robocze. Rasy osłów rejestruje System Informacji o Różnorodności Zwierząt Domowych Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa. Brooke apeluje do rządów, by zaliczały robocze osły, konie i muły do zwierząt gospodarskich, tak aby obejmowały je krajowe spisy inwentarza.
Rola człowieka
Osły od tysięcy lat przenoszą towary na duże odległości i nadal pomagają wielu społecznościom zarabiać na życie.
Źródła
- Evelyn T. Todd i in.: genomowa historia i globalna ekspansja osłów domowych (The genomic history and global expansion of domestic donkeys), czasopismo Science, 2022, rekord bibliograficzny Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana w Monachium (DOI: 10.1126/science.abo3503)
- Changfa Wang i in.: genomy osła dają nowy wgląd w udomowienie i selekcję umaszczenia (Donkey genomes provide new insights into domestication and selection for coat color), czasopismo Nature Communications, 2020, pełny tekst w PubMed Central
- Brooke, organizacja charytatywna: dane o zwierzętach roboczych (Data on working animals)